0202: ซ้ายขวาซ้าย ซ้ายขวาซ้าย

ดูเหมือนสิ่งที่ผมเขียนไว้ในคำนำของหนังสือเศรษฐศาสตร์ฉบับกระป๋องจะทำให้ผู้อ่านหลายท่านแอบสงสัยว่าเศรษฐศาสตร์มหภาคมีค่ายแบบการเมืองด้วยหรือ แล้วมันมีค่ายอะไรบ้าง แล้วผมอยู่ค่ายไหน ผมก็เลยขอถือโอกาสนี้พูดถึงเรื่องขั้วความคิดทางเศรษฐศาสตร์สักหน่อย จะได้หายสงสัยกัน

ก่อนอื่นต้องขอท้าวความถึงขั้วการเมืองก่อน สมัยปฏิวัติฝรั่งเศส เราแบ่งความคิดทางการเมืองออกเป็นสองขั้วคือ ฝ่ายขวากับฝ่ายซ้าย ที่จริงสังคมมนุษย์คงแบ่งขั้วกันมาก่อนหน้านั้นแล้วเพราะเป็นสันดานพื้นฐานของมนุษย์ แต่เพิ่งมาตั้งชื่ออย่างเป็นทางการกันตอนปฏิวัติฝรั่งเศส

ฝ่ายขวา โดยทั่วไปจะหมายถึง คนที่มีหัวคิดแบบอนุรักษ์นิยม (Conservative) กล่าวคือ ยึดมั่นในจารีต วรรณะ ชาตินิยม หรือเคร่งศาสนา ส่วนฝ่ายซ้ายก็มักจะหมายถึง คนที่มีหัวคิดแบบเสรีนิยม (liberalism) กล่าวคือ  หัวก้าวหน้า รักอิสระ ไม่แบ่งแยก ชอบการเปลี่ยนแปลง เป็นต้น

ฝ่ายขวามักจะเป็นชนชั้นสูงในสังคม เนื่องจากตัวเองเป็นฝ่ายที่อยู่ในฐานะที่สูงกว่าจึงอยากให้รักษากติกาแบบเดิมไว้ เมื่อฝ่ายขวาเป็นคนที่มีฐานะร่ำรวย เป็นเจ้าของธุรกิจ ในทางเศรษฐกิจ ฝ่ายขวาจึงมักมีหัวคิดแบบ pro-business ด้วย ฝ่ายขวาจึงมักสนับสนุนแนวความคิดทางเศรษฐศาสตร์อะไรก็ตามที่นักธุรกิจได้ประโยชน์ เช่น เก็บภาษีน้อยๆ กีดกันการนำเข้า ตลาดแรงงานเสรี เงินเฟ้อต่ำ เป็นต้น พวกนี้เลยนิยม Classical Economics รวมทั้ง Supply-side Economics ด้วย Ronald Reagan และ Margaret Thatcher เป็นบุคคลตัวอย่างในด้านที่ดีคนของกลุ่มนี้

ฝ่ายซ้ายมักเป็นคนชั้นล่างของสังคม จึงอยากเห็นความเปลี่ยนแปลง ในทางเศรษฐกิจ ฝ่ายซ้ายจึงมีหัวคิดแบบเน้นความเท่าเทียมกันของสังคม เป็นหลัก การเติบโตทางเศรษฐกิจเอาไว้ทีหลัง ฝ่ายซ้ายจึงสนับสนุนแนวคิดทางเศรษฐศาสตร์ใดๆ ที่เน้นการกระจายรายได้ เช่น เก็บภาษีอัตราก้าวหน้า มีสหภาพแรงงาน มีสวัสดิการสังคมเยอะๆ มีค่าแรงขั้นต่ำ เป็นต้น ที่จริงฝ่ายซ้ายถูกใจ Communism แต่ล้มเหลวไปแล้ว ก็เลยหันมาถูกใจ Walfare State และรวมทั้ง Keynesian Economics ด้วย (ที่จริงตัว John Maynard Keynes เองไม่ได้ชอบสหภาพแรงงาน แต่บังเอิญแนวคิดของเคนส์ทำให้รัฐบาลใหญ่ขึ้น จึงถูกใจพวกเสรีนิยม)

อย่างไรก็ตาม ในช่วงปี 1990 โลกของเราเกิดแนวคิดทางเศรษฐศาสตร์แบบใหม่ที่ซ้ายก็ไม่ใช่ ขวาก็ไม่เชิง กล่าวคือ ในทางเศรษฐกิจดูเหมือนขวา แต่ในทางสังคมดูเหมือนซ้าย หัวใจหลักของแนวคิดนี้คือ Free Market, Free Enterprise หรือที่บ้านเรานิยมเรียกว่า ทุนนิยมเสรี นั่นเอง

ทุนนิยมเสรี มีรากมาจาก Anglo-Saxon Neo-Classical Economics โดยกลุ่มของ Milton Friedman (Chicago School of Thoughts) ซึ่งเป็นแนวคิดที่ pro-business กล่าวคือสนับสนุนตลาดเสรีอย่างเต็มที่ การค้าเสรี แปรรูปรัฐวิสาหกิจ เงินเฟ้อต่ำ แต่ไม่ได้มีแนวคิดอนุรักษ์นิยมในด้านสังคมและการเมืองของพวกฝ่ายขวาแฝงอยู่ เพียงแต่เชื่อว่าการค้าเสรีนี่แหละที่จะช่วยแก้ปัญหาความยากจนได้ดีกว่าการกระจายรายได้ อาจเรียกแนวนี้ว่าเป็น Neo-liberalism ก็ได้

ความคิดของผมเองก็ได้รับอิทธิพลจากทุนนิยมเสรีนี้แหละค่อนข้างมาก

แนวคิดแบบทุนนิยมเสรีนี้ได้ผูกขาดแนวคิดทางด้านเศรษฐศาสตร์อย่างมากในช่วงปี 90 เป็นต้นมา นำโดย USA & UK (พรรคเดโมแครตตั้งแต่สมัยคลินตันเป็นต้นมามีคนแซวว่าอย่างกับพรรครีพับพรีกัน 2 ยังไงอย่างงั้น) และแผ่อิทธิพลไปทั่วโลก ก็เลยนิยมเรียกว่า เศรษฐศาสตร์กระแสหลัก ด้วยอีกชื่อหนึ่ง แต่ช่วงหลังๆ ก็เริ่มมีนักเศรษฐศาสตร์ที่ออกมาวิจารณ์เศรษฐศาสตร์กระแสหลักจนทำให้ตัวเองมีชื่อเสียงด้วยเหมือนกัน เช่น Paul Krugman ซึ่งมองว่าทุนนิยมจะอาศัยตลาดอย่างเดียวเลยไม่ได้ ต้องมีรัฐฯ คอยแทรกแซงด้วย อาจเรียกว่าเป็นแนวคิดแบบ Neo-Keynesian ก็ได้

Related Posts:

• 0105: การศึกษา
• 0314: Evaluating a Business